Türkiye’de gayrimenkul piyasasında dikkat çeken bir dönüşüm yaşanıyor. “Tapuda gerçek beyan” uygulamasıyla birlikte artık satış bedelinin düşük gösterilmesi ciddi yaptırımlarla karşılık buluyor. Uzmanlara göre yeni sistem, hem kayıt dışılığı azaltmayı hem de vergi gelirlerini artırmayı hedefliyor.
2026’nın ilk çeyreğinde konut ve arsa satışlarında düşüş yaşanmasına rağmen devletin elde ettiği tapu harcı gelirlerinde ciddi artış görüldü.
Satış adedi gerilerken, harç gelirlerinin büyük oranda yükselmesi “gerçek beyan” uygulamasının etkisini ortaya koydu.
Sektör temsilcilerine göre geçmişte yaygın olan “düşük bedel gösterme” yöntemi artık ciddi risk taşıyor.
Gelişen dijital denetim sistemleri sayesinde, satış bedelleri çok daha sıkı şekilde kontrol ediliyor. Bu da usulsüz beyanların tespit edilmesini kolaylaştırıyor.
Denetim mekanizması yalnızca tapu kayıtlarıyla sınırlı değil.
Banka transferleri, ekspertiz raporları ve ilan sitelerindeki fiyatlar birlikte analiz edilerek gerçek satış değeri ile beyan edilen rakam karşılaştırılıyor. Böylece piyasa değerinden sapmalar hızlı şekilde tespit edilebiliyor.
Eksik beyanın tespit edilmesi halinde ciddi yaptırımlar devreye giriyor.
Öncelikle eksik ödenen tapu harcı tahsil ediliyor. Ardından aynı tutarda, yani yüzde 100 oranında vergi ziyaı cezası kesiliyor. Bununla birlikte gecikme faizi de hesaplanıyor.
Yeni sistemde sorumluluk tek taraflı değil.
Tapu harcı hem alıcı hem de satıcı tarafından ödendiği için, eksik beyan durumunda iki taraf da cezai yaptırımla karşı karşıya kalıyor. Üstelik denetimlerin geçmiş işlemleri de kapsayabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, hatalı beyan yapanların tamamen çaresiz olmadığını da vurguluyor.
Eksik beyan fark edilmeden önce “pişmanlık” hükümleri kapsamında düzeltme yapılması halinde, ceza uygulanmadan sadece faiz ödenmesi mümkün olabiliyor.
